Geslacht

Een paard kan van het geslacht hengst of van het geslacht merrie zijn. Hengsten zijn dieren van het mannelijk geslacht en merrie's zijn dieren van het vrouwelijk geslacht. Als een hengst gecastreerd is dan wordt hij een ruin genoemd. 

Merrie
Merries zijn meestal rechthoekiger en wat minder krachtig gebouwd dan hengsten. Ze zijn vaak ook rustiger en volgzamer hoewel er uitzonderingen zijn.

Een bronstige merrie wordt hengstig genoemd. Merries worden hengstig in het voorjaar en in de zomer. De hengstigheid duurt 7 tot 15 dagen. Een bronstige merrie zal de hengst zelf benaderen. Haar urine ruikt anders en haar geslachtsdeel dat in de paardenwereld kling wordt genoemd, opent en sluit zich. Een merrie die (nog) niet paringsbereid is zal de hengst fel van zich aftrappen. Dit heet afslaan. Bij het laten dekken van een merrie worden daarom soms haar achterbenen vastgezet. Een merrie die klaar is om te paren slaat haar staart opzij. Haar hengstigheid eindigt met de bevruchting.

Vanaf ongeveer het tweede levensjaar kan een merrie veulens krijgen. De dracht duurt 11 maanden en het veulen wordt meestal 's nachts ter wereld gebracht. De merrie zoogt haar veulen ongeveer een jaar. Bijzonder is dat merries weer drachtig kunnen worden terwijl ze hun jong nog zogen. Dit komt bij zeer weinig dieren voor.

In kuddes wilde paarden geldt een strikte rangorde en het is niet alleen de leidende hengst die het voor het zeggen heeft. Oudere ervaren merries die al veulens hebben grootgebracht spelen in de kudde een zeer belangrijke rol.

Hengst
Een hengst heeft over het algemeen een krachtige lichaamsbouw en een zware hals. Een hengst is meestal vierkanter gebouwd dan een merrie. Ook gedraagt een hengst zich meestal anders dan een merrie. Hij let meer op zijn omgeving en bruist vaak van energie.

Er wordt vaak gezegd dat hengsten sneller afgeleid zijn dan merries.

Een hengst die door mensen is geselecteerd en door het stamboek is goedgekeurd om nakomelingen te verwekken wordt een dekhengst genoemd. Een gecastreerde hengst wordt ruin genoemd. Als een of beide teelballen niet is ingedaald en de hengst daardoor onvruchtbaar is wordt het dier een klophengst genoemd.

Ruin
Een ruin is een hengst (paard of ezel) waarvan de teelballen operatief verwijderd zijn. Deze medische ingreep wordt castratie genoemd. Hierdoor verliest de hengst zijn vruchtbaarheid.

Castratie wordt doorgaans uitgevoerd om jonge hengsten die afgekeurd zijn voor de fokkerij makkelijker in omgang te maken, om ze zo voor de rest van hun leven als betrouwbaar werk- of sportpaard te kunnen blijven gebruiken. Ruinen zijn bijvoorbeeld bij wedstrijden makkelijker te hanteren omdat zij minder afgeleid worden door eventueel aanwezige 'hengstige' merries.