Paarden in Mongolië gingen 3000 jaar geleden al naar de tandarts

Vandaag is het heel normaal: onze paarden worden regelmatig gecontroleerd door de paardentandarts. Duitse onderzoekers hebben ontdekt dat er 3000 jaar geleden in Mongolië ook al paardentandartsen actief waren.

Grafheuvels
De onderzoekers bestudeerden de resten van paarden die tussen 1300 en 700 voor Christus in Mongolië leefden. De resten stammen uit dezelfde tijd als de beroemde hertenstenen (megalieten met ingekerfde symbolen die lijken op vliegende rendieren). Die zijn vooral in Mongolië gevonden, en zijn opgericht door nomaden. Vaak liggen in de buurt van die hertenstenen grafheuvels waarin de resten van talloze dieren – waaronder paarden – kunnen worden teruggevonden.

Melktanden
Een analyse van resten van paarden, afkomstig uit dergelijke grafheuvels, wijst nu uit dat de dieren konden rekenen op tandheelkundige zorg. Zo zijn er aanwijzingen gevonden dat melktanden die ervoor zorgden dat jonge paarden pijn hadden of moeilijk konden eten, al rond 1150 voor Christus werden afgezaagd. Dat gebeurde wellicht met behulp van stenen gereedschappen.

Wolfstanden
Daarnaast ontdekten de onderzoekers dat de nomaden (dan wel iets later, rond 750 voor Christus) wolfstanden verwijderden. De nomaden in het huidige Mongolië begonnen wolfstanden te verwijderen toen ze uit bronzen en metalen onderdelen opgebouwde bitten begonnen te gebruiken. Die bitten stelden de nomaden in staat om het paard beter onder controle te houden en het dier voor nieuwe doeleinden – waaronder oorlogen – in te zetten.

Maar het gebruik van die bitten leidde dus tot nieuwe mondproblemen, waaronder de pijnlijke interactie met de wolfstand. En vrijwel gelijk met het gebruik van deze bitten ontwikkelden de herders dan ook methodes om de wolfstanden te verwijderen.

‘Ingewikkelde ingrepen, eenvoudige instrumenten’
Eerder onderzoek heeft al aangetoond dat de nomaden in Mongolië de eersten in het oostelijke deel van Eurazië waren die sterk afhankelijk waren van paarden. En aangenomen wordt dat ze ook de eersen waren die paarden bereden. Met dat in gedachten is het ook niet heel vreemd dat ze tevens de eersten waren die paarden tandheelkundige zorg gaven. ‘

‘Wij zien veterinaire zorg als een soort westerse wetenschap,’ stelt onderzoeker William Taylor. ‘Maar herders die vandaag de dag in Mongolië leven voeren relatief ingewikkelde ingrepen uit met vrij eenvoudige instrumenten. Deze resultaten laten zien dat een begrip van de anatomie van het paard en de zorg voor het paard niet voor het eerst in de Chinese of Mediterraanse beschavingen, maar veel eerder onder de nomaden die sterk afhankelijk waren van het welzijn van hun paarden, ontstond.’

Bron: Max Planck Institute for the Science of Human History